• تاریخجه استان

استان خراسان شمالی از یک نگاه

 استان خراسان شمالی با مساحتی حدود ۲۸۱۷۹ کیلومتر مربع بین مدار جغرافیایی 36 درجه و 34 دقیقه تا 38 درجه و 17 دقیقه عرض شمـــالی از خط استوا و 55 درجه و 52 دقیقه تا 58 درجه و 20 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.

استان  از 8 شهرستان بجنورد (مرکز استان)، شیروان ،اسفراین، مانه و سملقان ،جاجرم ، فاروج ، گرمه و راز و جرگلان تشکیل شده است. از نظر موقعیت جغرافیایی؛ از شمال با کشور ترکمنستان، از شرق و جنوب با استان خراسان رضوی، از جنوب غربی با استان سمنان و از غرب با استان گلستان هم مرز است.آثار کشف شده در این استان نشان از قدمت تاریخی کهن آن دارد. محوطه باستانی معروفبه پهلوان و تپه حیدران جاجرم، قدمتی بیش از ۱۲ هزار سال دارند. قدیمی ترین اثر باستانی پابرجای قبل از اسلام (بنای سنگی اسپاخو) در غرب شهرستان مانه و سملقان در فاصله ۵ کیلومتری شمال شاهراه آسیایی در روستای اسپاخو نیز دلیل دیگری بر صحت این ادعا است.از نظرموقعیت در گستره شمال خراسان و شمال شرقی ایران و از قومیتهای مختلف کرد ( کرمانج) ، فارس(تات) ، ترک ، ترکمن و اقلیتهای بلوچ ، لر ، بربر گنجینه ای از اقوام و  فرهنگ ها را شامل می شود.

جمعیت استان براساس سالنامه آماری استان خراسان شمالی در سال 1389، تا پایان سال 1385 ، 811572  نفر برآورد می گردد که متوسط رشد سالانه 03/1 درصد است و تعداد شهدای این استان 2 هزار و634 نفر می باشد که خراسان شمالی با ملاک قرار دادن جمعیت و تعداد شهدا بعد از استان تهران در جایگاه دوم تعداد شهدای کشور قرار دارد همچنین شمار جانبازان این استان را شش هزار و 400 نفر اعلام گردیده است.

 بدیهی است که خراسان شمالی خطه ای از موزاییک اقوام و معجونی از قومیتها و فرهنگها است 0 به گفته پژوهشگران استان 80 سال است که در این خطه هیچ برخورد قومی پیش نیامده که نشان از اصالت فرهنگی مردمان این سرزمین می باشد 0 مردم استان با 488 لهجه در 4 اقلیم متفاوت به تلفیق فرهنگ و وفاق دست یافته اند و این امری بسیار ارزشمند است.

بر اساس شواهد و مستندات تاریخی حاصل از بررسیهای باستان شناسی،پیشینه تاریخی این استان حداقل به دوران نوسنگی و حدود 5000 تا 8000 سال قبل می رسد.در برخی از محوطه های تاریخی کشف شده در این استان آثاری از ارتباط آن با دور دست و در خارج از فلات ایران مشاهده گردیده است که معرف پویایی فرهنگهای منطقه در دوران پیش از تاریخ است.در دوره اشکانی،خراسان به عنوان خاستگاه قوم پارت از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و آثار مکشوفه نشان دهنده حضور فعال این قوم در پهنه کنونی خراسان شمالی است.قرار گرفتن این خطه در مسیر جاده ابریشم نیز موجب رونق اقتصادی و اجتماعی آن در دورانهای مختلفی تاریخی بخصوص، ساسانی گردیده به نحوی که طی قرون نخستین اسلامی چهره های درخشان و نامداری از این سرمایه به پا خواسته است.